NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là chính sách bảo hiểm của Đảng và Nhà nước, vì quyền lợi của người lao động và Nhân dân, được Nhà nước bảo hộ, do cơ quan Bảo hiểm xã hội thực hiện.
I. NGƯỜI THAM GIA
- Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc và không phải là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng;
- Người làm việc theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) không xác định thời hạn, HĐLĐ xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên và viên chức đang tạm hoãn thực hiện HĐLĐ, hợp đồng làm việc.
II. MỨC ĐÓNG HẰNG THÁNG
1. Mức đóng:
Mức đóng = 22% x Mức thu nhập làm căn cứ đóng - Mức hỗ trợ
Trong đó: Người tham gia BHXH tự nguyện được lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng như sau:
- Mức thấp nhất: Mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn 1.500.000 đồng/tháng.
- Mức cao nhất: 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng (50.600.000 đồng/tháng).
2. Hỗ trợ mức đóng
Khi tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hằng tháng bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, áp dụng từ 01/01/2022 là 1.500.000 đồng/tháng.
- Thời gian NSNN hỗ trợ: Tùy thuộc vào thời gian tham gia BHXH tự nguyện thực tế của mỗi người, tối đa không quá 10 năm (120 tháng);
- Thời gian NS tỉnh hỗ trợ được quy định tại NQ số: 803/2025/NQ-HĐND; 818/2025/NQ-HĐND và 12/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Hưng Yên).
3. Phương thức đóng
Người tham gia BHXH tự nguyện được lựa chọn các phương thức đóng như sau: Hằng tháng; 03 tháng một lần; 06 tháng một lần; 12 tháng một lần; một lần cho thời gian còn thiếu (không quá 5 năm/60 tháng) để đủ điều kiện hưởng lương hưu; Một lần cho nhiều năm về sau (không quá 5 năm/60 tháng/lần).
Lưu ý:
- NTG được thay đổi phương thức đóng, mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện; việc thay đổi được thực hiện sau khi thực hiện xong phương thức đã chọn trước đó.
- NTG không phải đóng mức chênh lệch nếu Chính phủ điều chỉnh mức chuẩn hộ nghèo khi đã đóng theo phương thức đã đăng ký (3,6,12 tháng/ lần hoặc một lần cho nhiều năm về sau)
III. QUYỀN LỢI VÀ MỨC HƯỞNG
Người tham gia BHXH tự nguyện khi có đủ các điều kiện theo quy định, được hưởng quyền lợi sau:
1. Trợ cấp thai sản
- Đối tượng: Lao động nữ sinh con; lao động nam có vợ sinh con.
- Điều kiện hưởng: Có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
- Mức trợ cấp: 02 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra và mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ.
2. Chế độ hưu trí
2.1. Điều kiện hưởng:
- Từ 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi có đủ 15 năm đóng BHXH trở lên và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Đủ tuổi nghỉ hưu: Năm 2026:
+ Nam: Đủ 61 tuổi 6 tháng, sau đó, mỗi năm tăng thêm 03 tháng. Tuổi nghỉ hưu với lao động nam sẽ đạt 62 tuổi vào năm 2028.
+ Nữ: Đủ 57 tuổi, sau đó, mỗi năm tăng thêm 04 tháng. Tuổi nghỉ hưu với lao động nữ sẽ đạt 60 tuổi vào năm 2035.
+ Trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện trước ngày 01/01/2021 và đủ 20 năm đóng BHXH tự nguyện trở lên thì được hưởng lương hưu khi đủ 60 tuổi đối với nam, đủ 55 tuổi đối với nữ, trừ trường hợp NLĐ có nguyện vọng hưởng lương hưu theo quy định nêu trên.
2.2. Mức hưởng:
Lương hưu hằng tháng = Tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng X Mức bình quân tiền lương và thu nhập tháng đóng BHXH
Trong đó, tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng của người lao động được tính bằng 45% tương ứng với số năm đóng BHXH như sau:
- Đối với nữ: Tham gia 15 năm bằng 45%, tham gia thêm 1 năm cộng thêm 2%, mức tối đa bằng 75%.
- Đối với nam: Tham gia 20 năm bằng 45%, tham gia thêm 1 năm cộng thêm 2%, mức tối đa bằng 75% (Trường hợp có thời gian tham gia từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, tỷ lệ hưởng bằng 40% tương ứng 15 năm, sau đó cứ tham gia thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 1%).
2.3. Trợ cấp một lần:
LĐ nam có thời gian đóng BHXH cao hơn 35 năm, LĐ nữ có thời gian đóng BHXH cao hơn 30 năm thì khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp 1 lần:
Mức trợ cấp = 0,5 x Mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm đóng cao hơn đến tuổi nghỉ hưu theo quy định.
Trường hợp NLĐ đã đủ điều kiện hưởng lương hưu mà vẫn tiếp tục đóng BHXH thì:
Mức trợ cấp = 02 x Mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm đóng cao hơn số năm quy định kể từ sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định đến thời điểm nghỉ hưu.
3. BHXH một lần
3.1. Điều kiện hưởng:
Đối tượng thuộc một trong các trường hợp sau:
a) Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH mà không tiếp tục tham gia BHXH.
b) Ra nước ngoài để định cư.
c) Người đang mắc một trong những bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
d) Người có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; người khuyết tật đặc biệt nặng.
đ) Sau 12 tháng không tiếp tục đóng BHXH mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH (đối với NLĐ có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025).
3.2. Mức hưởng được tính theo số năm đã đóng và căn cứ đóng BHXH
- Trong đó, cứ mỗi năm đã đóng BHXH được:
+ 1,5 lần mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014.
+ 02 lần mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.
- Trường hợp, thời gian đóng BHXH chưa đủ 01 năm, mức hưởng bằng số tiền đã đóng nhưng không quá 02 lần mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
Mức hưởng BHXH một lần của đối tượng được Nhà nước hỗ trợ không bao gồm số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện, trừ trường hợp quy định tại điểm (c) và (d) nêu trên.
4. Trợ cấp hằng tháng
- Điều kiện: Công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không hưởng BHXH một lần và không bảo lưu mà có yêu cầu thì được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình.
- Mức hưởng:
+ Thời gian hưởng, mức hưởng trợ cấp hằng tháng được xác định căn cứ vào thời gian đóng BHXH của NLĐ. Mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội.
+ Trường hợp thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng tính theo thời gian đã đóng BHXH không đủ để được hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thì NLĐ được đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
+ Trường hợp người đang hưởng trợ cấp hằng tháng chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp một lần cho những tháng chưa nhận và được hưởng một lần trợ cấp mai táng nếu đủ điều kiện theo quy định.
+ Người đang trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng thì được NSNN đóng BHYT.
5. Chế độ tử tuất
5.1. Trợ cấp mai táng
- Điều kiện: Những người sau đây khi chết:
+ Người có thời gian đóng BHXH từ đủ 60 tháng trở lên;
+ Người đang hưởng lương hưu, tạm dừng hưởng lương hưu.
- Đối tượng hưởng: Tổ chức, cá nhân lo mai táng.
- Mức hưởng: 10 lần mức lương cơ sở tại tháng người tham gia BHXH tự nguyện chết.
5.2. Trợ cấp tuất một lần
- Người đang đóng BHXH tự nguyện hoặc đang bảo lưu thời gian đóng BHXH chết: Thân nhân được hưởng trợ cấp tuất một lần tính theo số năm đã đóng BHXH, cứ mỗi năm tính bằng:
+ 1,5 lần mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014;
+ 02 lần mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH cho các năm đóng từ năm 2014 trở đi.
- Trường hợp NLĐ có thời gian đóng chưa đủ 60 tháng: Thân nhân được hưởng trợ cấp bằng số tiền đã đóng.
- Trường hợp người có cả thời gian đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện chết: Thân nhân được hưởng trợ cấp tối thiểu bằng 03 lần mức bình quân tiền lương và thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
- Người đang hưởng lương hưu hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu chết: Thân nhân được hưởng trợ cấp tuất một lần tính theo thời gian đã hưởng lương hưu.
+ Nếu chết trong 02 tháng đầu hưởng lương hưu: Trợ cấp tính bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng.
+ Nếu chết từ tháng thứ ba trở đi: Cứ mỗi tháng mức trợ cấp giảm 0,5 tháng lương hưu nhưng không thấp hơn 03 tháng lương hưu đang hưởng.
6. Được cấp thẻ BHYT miễn phí: Người tham gia BHXH tự nguyện khi hưởng lương hưu sẽ được cơ quan BHXH cấp thẻ BHYT.
7. Được điều chỉnh lương hưu: Lương hưu, trợ cấp hằng tháng được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế phù hợp với ngân sách Nhà nước và quỹ BHXH.
IV. NƠI ĐĂNG KÝ VÀ THỦ THỤC THAM GIA
Lập Tờ khai tham gia theo mẫu quy định, đăng ký tại: Trụ sở cơ quan BHXH tỉnh, cơ sở; UBND các phường, xã; Các tổ chức dịch vụ thu BHXH, BHYT; Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công của BHXH Việt Nam.
V. TRA CỨU THÔNG TIN
- Cổng thông tin điện tử: baohiemxahoi.gov.vn
- Hotline: 1900 9068 để được tư vấn và hỗ trợ
- Ứng dụng VssID - BHXH số để cập nhật thông tin chính sách BHXH, BHYT, BHTN và quá trình đóng cũng như thụ hưởng của người tham gia.
