TÍCH CỰC THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP NGĂN NGỪA NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM, BẢO VỆ SỨC KHỎE MỌI NHÀ

Thực phẩm là nguồn cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc, không được chế biến, bảo quản đúng cách hoặc chứa các tác nhân gây bệnh, thực phẩm có thể trở thành nguyên nhân gây ngộ độc và các bệnh truyền qua thực phẩm.

Ngộ độc thực phẩm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của từng cá nhân mà còn có thể xảy ra đồng thời với nhiều người trong gia đình, bữa ăn tập thể, đám hiếu, đám hỉ, liên hoan, trường học, cơ quan, doanh nghiệp. Trường hợp nặng có thể phải cấp cứu, điều trị dài ngày, để lại di chứng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Theo thông tin của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh, từ tháng 7/2025 đến tháng 4/2026, trên địa bàn tỉnh xảy ra 2 vụ nghi ngờ do ngộ độc thực phẩm và mắc bệnh lây truyền qua thực phẩm, với 46 người mắc và 2 người tử vong. Đáng lưu ý, các trường hợp mắc đều có liên quan đến việc ăn tiết canh lợn và tiết canh vịt.

Những con số trên là lời cảnh báo để mỗi người dân nâng cao ý thức, thay đổi thói quen ăn uống không bảo đảm an toàn và chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm ngay từ trong mỗi gia đình.

Không ăn tiết canh, thực phẩm tái, sống

Một trong những biện pháp quan trọng để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bệnh truyền qua thực phẩm là tuyệt đối không ăn tiết canh, thịt tái, gỏi sống, hải sản sống và các món ăn chưa được nấu chín kỹ.

Tiết canh được chế biến từ tiết sống của gia súc, gia cầm. Việc thêm chanh, rượu, gia vị hoặc các loại rau ăn kèm không thể bảo đảm tiêu diệt các vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng và các tác nhân gây bệnh có thể tồn tại trong tiết sống.

Sử dụng tiết canh, thịt chưa được nấu chín hoặc thực phẩm sống có thể gây rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm và làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Đặc biệt, ăn tiết canh lợn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh liên cầu khuẩn lợn; các món ăn từ gia cầm chưa được nấu chín cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm các tác nhân gây bệnh từ gia cầm.

Thực phẩm tái, sống, nhất là thịt lợn chưa được nấu chín, còn có thể chứa ký sinh trùng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Vì vậy, không có cách chế biến tiết canh nào bảo đảm an toàn tuyệt đối; biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là không ăn tiết canh và không sử dụng thực phẩm tái, sống.

Thực hiện nghiêm nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”

Mỗi người dân cần thực hiện nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống sôi, trong đó:

• Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng, hải sản, nội tạng và các sản phẩm có nguồn gốc động vật.
• Không sử dụng các món còn tái đỏ, tiết còn sống hoặc chỉ được trần qua nước nóng.
• Sử dụng nước sạch để ăn uống, chế biến thực phẩm và làm đá.
• Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi chế biến, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Rửa tay sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống, rác thải, vật nuôi hoặc chất thải động vật.
• Rửa sạch rau, củ, quả trước khi sử dụng.
• Không dùng tay bẩn để bốc, chia hoặc lấy thức ăn chín.
• Không dùng chung dụng cụ đã tiếp xúc với thực phẩm sống để chế biến hoặc gắp thức ăn chín.

Lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng

Người dân nên mua thực phẩm tại các cơ sở, cửa hàng, chợ hoặc điểm kinh doanh có địa chỉ rõ ràng, bảo đảm điều kiện vệ sinh; ưu tiên thực phẩm tươi mới, không có mùi lạ, không bị nhớt, mốc hoặc biến đổi màu sắc.

Đối với thực phẩm đóng gói, cần kiểm tra tên sản phẩm, thành phần, cơ sở sản xuất, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản và tình trạng bao bì, nhãn mác.

Không mua hoặc sử dụng thực phẩm hết hạn, bao bì rách, phồng, móp méo, không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu bất thường.

Đối với thịt, cá, trứng, hải sản và các sản phẩm từ gia súc, gia cầm, cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chất lượng; không sử dụng gia súc, gia cầm chết không rõ nguyên nhân hoặc thực phẩm được giết mổ, chế biến tại nơi không bảo đảm vệ sinh.

Tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm chín

Nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm.

Các gia đình nên sử dụng riêng dao, thớt và dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín; bảo quản thực phẩm sống trong hộp kín, đặt ở khu vực riêng trong tủ lạnh; thức ăn chín cần được che đậy và bảo quản phù hợp.

Không đặt thịt, cá sống phía trên thức ăn đã nấu chín trong tủ lạnh. Sau khi sử dụng, dụng cụ chế biến phải được rửa sạch và làm khô.

Bảo quản thức ăn đúng cách

Thức ăn đã nấu chín cần được sử dụng sớm. Nếu chưa sử dụng ngay, phải bảo quản phù hợp, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng.

Người dân cần lưu ý:

• Không chế biến quá nhiều thức ăn nếu không có điều kiện bảo quản.
• Đựng thức ăn đã nấu chín trong dụng cụ sạch, có nắp đậy.
• Bảo quản lạnh phù hợp đối với thực phẩm dễ hỏng.
• Không để thức ăn chín ở môi trường bên ngoài quá lâu.
• Không sử dụng thức ăn có mùi lạ, bị nhớt, mốc hoặc biến đổi màu sắc.
• Không trộn thức ăn mới nấu với thức ăn đã để lâu.
• Thường xuyên vệ sinh tủ lạnh và sắp xếp thực phẩm sống, chín riêng biệt.

Cần lưu ý, tủ lạnh chỉ làm chậm quá trình hư hỏng của thực phẩm, không thể biến thực phẩm đã ôi thiu thành thực phẩm an toàn.

Bảo đảm an toàn thực phẩm trong các bữa ăn đông người

Trong các dịp đám hiếu, đám hỉ, liên hoan, lễ, Tết hoặc các bữa ăn tập trung đông người, nguy cơ ngộ độc thực phẩm có thể tăng cao do số lượng món ăn lớn, thời gian chuẩn bị kéo dài và điều kiện bảo quản, phục vụ không bảo đảm.

Các gia đình, tổ chức và cá nhân cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng; bảo đảm nguồn nước sạch và khu vực chế biến hợp vệ sinh; tách riêng khu vực sơ chế thực phẩm sống và chế biến thức ăn chín; nấu chín kỹ và che đậy thức ăn trong quá trình chờ, chia suất.

Không chế biến, kinh doanh hoặc sử dụng tiết canh, thịt tái, gỏi sống và các thực phẩm chưa được nấu chín kỹ trong các bữa ăn đông người.

Các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống cần kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu, điều kiện vệ sinh cơ sở, dụng cụ, trang thiết bị và sức khỏe của người trực tiếp chế biến; không sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thực phẩm ôi thiu, hết hạn hoặc không bảo đảm vệ sinh.

Chủ động xử trí khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm

Các biểu hiện thường gặp khi bị ngộ độc thực phẩm có thể gồm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, khát nước, khô môi, tiểu ít hoặc các dấu hiệu mất nước.

Đặc biệt, người đã ăn tiết canh, thực phẩm tái, sống hoặc thực phẩm không rõ nguồn gốc cần chú ý khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao, đau đầu dữ dội, nổi ban xuất huyết, cứng gáy, khó thở, lơ mơ, co giật, nôn nhiều, tiêu chảy nhiều lần hoặc tụt huyết áp.

Khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, cần:

• Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị.
• Thông báo cho Trạm Y tế xã hoặc chính quyền địa phương.
• Giữ lại mẫu thức ăn nghi ngờ nếu còn.
• Ghi nhớ thời gian ăn, các món đã sử dụng và những người cùng ăn để cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.
• Không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của cán bộ y tế.
• Không tự ý tiêu hủy thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc.

Việc thông báo sớm giúp cơ quan chức năng kịp thời tổ chức cấp cứu, điều tra nguyên nhân, lấy mẫu xét nghiệm và triển khai các biện pháp phòng ngừa, hạn chế phát sinh thêm các trường hợp mắc.

Chung tay xây dựng gia đình an toàn thực phẩm

Bảo đảm an toàn thực phẩm là trách nhiệm của cơ quan quản lý, cơ sở sản xuất, kinh doanh, người chế biến và toàn thể Nhân dân. Mỗi gia đình cần chủ động xây dựng thói quen ăn uống an toàn, nhắc nhở người thân không sử dụng tiết canh và các món ăn tái, sống.

Các tổ chức, đoàn thể, thôn, khu dân cư cần tăng cường tuyên truyền về an toàn thực phẩm thông qua hệ thống truyền thanh, hội nghị, cuộc họp, sinh hoạt cộng đồng và tuyên truyền trực tiếp đến từng hộ gia đình.

Các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống cần thực hiện đúng quy định về bảo đảm an toàn thực phẩm; kiểm soát nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến và bảo quản; không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, ôi thiu hoặc hết hạn.

THÔNG ĐIỆP AN TOÀN THỰC PHẨM

Ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch.

Tuyệt đối không ăn tiết canh, không sử dụng thực phẩm tái, sống.

Lựa chọn thực phẩm tươi mới, có nguồn gốc rõ ràng.

Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm chín.

Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng, hải sản và các sản phẩm có nguồn gốc động vật.

Che đậy thức ăn, bảo quản thực phẩm đúng cách.

Không sử dụng thực phẩm ôi thiu, hết hạn, có mùi hoặc màu sắc bất thường.

Không chế biến, kinh doanh và sử dụng thực phẩm tái, sống trong các bữa ăn đông người.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, cần đến ngay cơ sở y tế.

Sức khỏe của mỗi người, mỗi gia đình và cả cộng đồng bắt đầu từ những lựa chọn trong bữa ăn hằng ngày. Hãy cùng thực hiện nghiêm các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, nói không với tiết canh và thực phẩm tái, sống, chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm để xây dựng cuộc sống an toàn, khỏe mạnh và hạnh phúc.

Vì sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, hãy ăn chín, uống sôi và tuyệt đối không sử dụng tiết canh, thực phẩm tái, sống.