ĐỀN CẢM NHÂN LINH TỪ – DI TÍCH LỊCH SỬ, VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA XÃ TIÊN TIẾN

Nhân dịp Lễ hội truyền thống Đền Cảm Nhân Linh Từ năm 2026, được tổ chức từ ngày 03/9/2026 đến ngày 05/9/2026, tại Khu di tích lịch sử - văn hóa Đền Cảm Nhân Linh Từ, thôn Nhật Quang, xã Tiên Tiến, xin giới thiệu đôi nét về lịch sử, giá trị văn hóa của di tích và nhân vật được phụng thờ tại đây.

Trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, quê hương Tiên Tiến lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống quý báu. Trong đó, Đền Cảm Nhân Linh Từ, hay còn được Nhân dân địa phương quen gọi là Chùa Bà, tại thôn Nhật Quang, xã Tiên Tiến, là một di tích tiêu biểu, gắn liền với tín ngưỡng thờ Nguyên Phi Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu – người có nhiều đóng góp trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Theo các tài liệu lịch sử và hồ sơ di tích, Đền Cảm Nhân Linh Từ được xây dựng sau năm 1117, sau khi Nguyên Phi Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu qua đời. Ban đầu, công trình được gọi là Miếu. Trong khoảng thời gian từ năm 1932 đến năm 2005, Nhân dân địa phương quen gọi là Chùa Bà. Năm 2006, Đền Cảm Nhân Linh Từ được Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Đền là nơi thờ Nguyên Phi Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu, người được các triều đại phong kiến ban 6 đạo sắc phong để phụng thờ. Hiện nay, di tích còn lưu giữ 2 tấm văn bia cổ cùng nhiều hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, góp phần phản ánh quá trình hình thành, phát triển của di tích và lưu giữ những dấu ấn văn hóa của quê hương.

DẤU ẤN VỀ NGUYÊN PHI Ỷ LAN HOÀNG THÁI HẬU

Theo sử sách, Nguyên Phi Ỷ Lan có tên thật là Lê Thị Yến, sinh năm 1044 tại làng Thổ Lỗi, sau đổi thành làng Siêu Loại, thuộc vùng Bắc Ninh xưa. Từ nhỏ, bà được biết đến là người thông minh, chăm chỉ, hiếu thảo và có tài năng.

Mùa xuân năm 1063, trong một lần vua Lý Thánh Tông đi cầu tự tại chùa Dâu, khi đi qua làng Thổ Lỗi, nhà vua gặp người con gái trẻ đang tựa vào cây lan. Trước vẻ đẹp và sự thông minh của bà, nhà vua đưa về kinh thành Thăng Long và phong hiệu là Nguyên Phi Ỷ Lan. Từ đó, cái tên Ỷ Lan gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của bà.

Năm 1066, Nguyên Phi Ỷ Lan sinh hoàng tử Càn Đức, sau này trở thành vua Lý Nhân Tông. Bà là người có tài năng về chính trị và quản lý đất nước, từng hai lần thay vua điều hành triều chính. Đặc biệt, năm 1072, khi vua Lý Thánh Tông qua đời, thái tử Càn Đức lên ngôi khi mới 7 tuổi, bà trở thành Hoàng Thái hậu nhiếp chính.

Trong thời gian tham gia điều hành triều chính, Hoàng Thái hậu Ỷ Lan có nhiều đóng góp đối với đất nước, quan tâm đến sản xuất nông nghiệp, đời sống Nhân dân, củng cố triều chính và góp phần xây dựng Đại Việt ngày càng phát triển. Những năm cuối đời, bà dành nhiều tâm huyết cho việc làm phúc, xây dựng chùa chiền và phát triển Phật giáo.

Nguyên Phi Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu qua đời năm 1117. Để tưởng nhớ công lao và đức độ của bà, Nhân dân nhiều địa phương đã lập đền thờ phụng. Đền Cảm Nhân Linh Từ tại thôn Nhật Quang, xã Tiên Tiến là một trong những nơi thờ tự được xây dựng để tưởng nhớ và tri ân những đóng góp của bà đối với dân tộc.

GIÁ TRỊ LỊCH SỬ, VĂN HÓA CỦA DI TÍCH

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh, Đền Cảm Nhân Linh Từ còn gắn với những dấu ấn lịch sử của quê hương. Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, di tích từng là nơi hội họp, cơ sở hoạt động bí mật của lực lượng cách mạng và lực lượng vũ trang địa phương, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Trải qua nhiều thế hệ, Lễ hội truyền thống Đền Cảm Nhân Linh Từ vào dịp tháng 7 âm lịch hằng năm đã trở thành nét đẹp văn hóa của địa phương. Lễ hội thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là dịp để Nhân dân tưởng nhớ Nguyên Phi Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu, đồng thời gìn giữ, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của quê hương.

Lễ hội gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức dâng hương, tế lễ. Phần hội có nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao và các trò chơi dân gian, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, thu hút đông đảo Nhân dân địa phương và du khách thập phương tham gia.

Thông qua lễ hội, các giá trị lịch sử, văn hóa của Đền Cảm Nhân Linh Từ tiếp tục được bảo tồn và phát huy; truyền thống yêu nước, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” được giáo dục cho các thế hệ hôm nay và mai sau; đồng thời góp phần tăng cường tình đoàn kết cộng đồng, bồi đắp niềm tự hào về quê hương Tiên Tiến.

LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG ĐỀN CẢM NHÂN LINH TỪ NĂM 2026

Thời gian tổ chức: Từ ngày 03/9/2026 đến ngày 05/9/2026, tức từ ngày 22/7 đến ngày 24/7 năm Bính Ngọ.

Địa điểm: Khu di tích lịch sử - văn hóa Đền Cảm Nhân Linh Từ, thôn Nhật Quang, xã Tiên Tiến (thôn Tân An cũ).

Lễ khai mạc: Vào lúc 07 giờ, ngày 03/9/2026.

Chương trình giao lưu văn nghệ quần chúng: Vào lúc 19 giờ 30 phút các ngày 02/9/2026, 03/9/2026 và 04/9/2026.

Ban Tổ chức Lễ hội trân trọng kính mời các đồng chí lãnh đạo, cán bộ, đảng viên, các tầng lớp Nhân dân trong xã, những người con quê hương và du khách thập phương sắp xếp thời gian về tham dự Lễ hội truyền thống Đền Cảm Nhân Linh Từ năm 2026 tại thôn Nhật Quang, xã Tiên Tiến (thôn Tân An cũ).

Đây là dịp để Nhân dân và du khách thành kính dâng hương tưởng nhớ Nguyên Phi Ỷ Lan Hoàng Thái Hậu, các bậc tiền nhân; tìm hiểu, trải nghiệm những giá trị lịch sử, văn hóa của di tích; tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, qua đó góp phần bảo tồn, phát huy truyền thống tốt đẹp và những giá trị văn hóa của quê hương.

Ban Tổ chức Lễ hội trân trọng kính mời toàn thể Nhân dân, những người con quê hương và du khách thập phương về dự Lễ hội truyền thống Đền Cảm Nhân Linh Từ năm 2026. Sự hiện diện của quý đại biểu, Nhân dân và du khách sẽ góp phần làm nên thành công của Lễ hội, cùng chung tay gìn giữ và phát huy giá trị của di tích lịch sử - văn hóa Đền Cảm Nhân Linh Từ.