CHỦ ĐỘNG BẢO ĐẢM VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM, PHÒNG NGỪA NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM VÀ BỆNH TRUYỀN QUA THỰC PHẨM

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, giao mùa, nguy cơ mất an toàn thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm có chiều hướng gia tăng. Để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức trong lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm; thực hiện nghiêm nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”, tuyệt đối không sử dụng tiết canh và các thực phẩm tái, sống không bảo đảm an toàn.

Nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong mùa nắng nóng

Thời tiết nắng nóng kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút và các tác nhân gây bệnh phát triển, khiến thực phẩm dễ bị ôi thiu, biến chất nếu không được bảo quản đúng cách. Các loại thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa, hải sản và thức ăn đã qua chế biến đặc biệt dễ bị nhiễm khuẩn khi để ở nhiệt độ thường trong thời gian dài.

Nguy cơ ngộ độc thực phẩm còn xuất phát từ việc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, nguồn nước không bảo đảm vệ sinh, dụng cụ chế biến không sạch, không rửa tay trước khi chế biến hoặc để lẫn thực phẩm sống với thực phẩm chín.

Các bệnh do thực phẩm không an toàn có thể gây đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, mất nước, nhiễm khuẩn đường ruột và nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Trường hợp nặng có thể nguy hiểm đến tính mạng, đặc biệt đối với trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có sức đề kháng yếu.

Nguy cơ mất an toàn thực phẩm cũng có thể gia tăng tại các bữa ăn tập trung đông người như đám cưới, đám hiếu, liên hoan, bếp ăn tập thể và các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống nếu quy trình chế biến, bảo quản không được thực hiện đúng quy định.

Tuyệt đối không sử dụng tiết canh và thực phẩm tái, sống

Tiết canh được chế biến từ tiết sống của gia súc, gia cầm như lợn, dê, vịt, chó cùng một số nguyên liệu khác. Mặc dù là món ăn được một bộ phận người dân ưa thích, nhưng tiết canh tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng và các tác nhân gây bệnh.

Đáng chú ý là bệnh liên cầu khuẩn lợn. Vi khuẩn gây bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể người qua việc ăn tiết canh, thịt lợn chưa được nấu chín hoặc tiếp xúc với máu, dịch tiết của lợn bệnh.

Người mắc bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, đau mỏi người, ban xuất huyết trên da, rối loạn ý thức, giảm thính lực, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết. Trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, suy đa phủ tạng, hôn mê và tử vong.

Ngoài ra, việc ăn tiết canh, thịt tái, gỏi sống còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa và nhiễm ký sinh trùng. Một số loại thực phẩm chưa được nấu chín kỹ có thể chứa ấu trùng sán, gây tổn thương tại da, cơ, mắt, não và để lại di chứng lâu dài.

Đối với tiết canh gia cầm, đặc biệt là tiết canh vịt, người sử dụng cũng có nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh từ gia cầm mắc bệnh.

Đáng lưu ý, việc sử dụng rượu, chanh, gia vị hoặc rau ăn kèm không thể thay thế quá trình nấu chín để tiêu diệt các tác nhân gây bệnh. Vì vậy, biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là tuyệt đối không ăn tiết canh dưới bất kỳ hình thức nào.

Thực hiện nghiêm nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”

Để chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

Lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, còn tươi mới, không bị dập nát, ôi thiu hoặc biến đổi màu sắc, mùi vị.
Khi mua thực phẩm đóng gói, cần kiểm tra nhãn mác, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản và thông tin cơ sở sản xuất.
Sử dụng nguồn nước sạch trong ăn uống và chế biến thực phẩm; rửa sạch rau, củ, quả trước khi sử dụng.
Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Sử dụng riêng dao, thớt và dụng cụ chế biến thực phẩm sống, thực phẩm chín; không để thực phẩm sống tiếp xúc với thức ăn đã nấu chín.
Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng, hải sản và các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật.
Không ăn tiết canh, thịt tái, gỏi sống hoặc các món ăn chưa được nấu chín kỹ.
Che đậy thức ăn sau khi chế biến, tránh ruồi, côn trùng và bụi bẩn tiếp xúc với thực phẩm.
Sử dụng thức ăn đã nấu chín trong thời gian phù hợp; nếu chưa sử dụng ngay cần bảo quản đúng cách.
Không sử dụng thực phẩm có mùi lạ, màu sắc bất thường, bị nhớt, mốc hoặc nghi ngờ đã hư hỏng.

Đối với các bữa ăn đông người, cần tính toán lượng thực phẩm phù hợp, bảo đảm điều kiện chế biến, bảo quản và phục vụ; không chế biến các món ăn có nguy cơ cao như tiết canh, gỏi sống, thịt tái để phục vụ trong đám hiếu, đám hỷ, liên hoan.

Bảo quản thực phẩm đúng cách, bảo đảm an toàn tại bếp ăn tập thể

Người dân nên mua thực phẩm tại các cửa hàng, cơ sở kinh doanh có địa chỉ rõ ràng, bảo đảm điều kiện vệ sinh; không mua thực phẩm đã phơi nắng lâu, bày bán gần cống rãnh, nơi tập kết rác thải hoặc khu vực có nhiều bụi bẩn, ruồi nhặng.

Thịt, cá, hải sản và các loại thực phẩm dễ hỏng cần được chế biến sớm hoặc bảo quản lạnh phù hợp, tránh để ở nhiệt độ thường trong thời gian dài. Thực phẩm đã nấu chín phải được đựng trong dụng cụ sạch, có nắp đậy; không dùng dụng cụ đã tiếp xúc với thực phẩm sống để lấy thức ăn chín.

Tủ lạnh chỉ có tác dụng làm chậm quá trình hư hỏng của thực phẩm, không thể làm cho thực phẩm đã ôi thiu trở lại an toàn. Vì vậy, cần thường xuyên vệ sinh tủ lạnh, sắp xếp riêng thực phẩm sống và thực phẩm chín, không bảo quản thức ăn quá lâu.

Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và dịch vụ ăn uống, cần thực hiện đầy đủ các điều kiện về vệ sinh cơ sở, nguồn nước, trang thiết bị, dụng cụ, nguyên liệu và người trực tiếp chế biến; kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thực phẩm, không sử dụng nguyên liệu hết hạn, ôi thiu hoặc không rõ xuất xứ.

Đặc biệt, bếp ăn tập thể và bếp ăn trường học phải thực hiện nghiêm quy định về an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn gốc, chất lượng nguyên liệu, quy trình chế biến, bảo quản và chia suất ăn. Nhà trường cần lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm đủ điều kiện, thường xuyên vệ sinh khu vực bếp, dụng cụ chế biến; phối hợp với phụ huynh tuyên truyền, hướng dẫn học sinh không mua, sử dụng đồ ăn, nước uống không rõ nguồn gốc tại khu vực cổng trường.

Nhận biết và xử trí khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện sau khi ăn từ vài giờ đến vài ngày, tùy thuộc vào loại thực phẩm và tác nhân gây bệnh. Các biểu hiện thường gặp gồm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, chóng mặt, mệt mỏi, khát nước, khô môi, tiểu ít hoặc có dấu hiệu mất nước.

Khi xuất hiện các triệu chứng sốt cao, đau đầu dữ dội, ban xuất huyết, khó thở, lơ mơ, co giật, tụt huyết áp hoặc nôn ói, tiêu chảy nhiều lần, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Khi nghi ngờ xảy ra ngộ độc thực phẩm, người dân cần:

Thông báo ngay cho cơ sở y tế hoặc chính quyền địa phương.
Đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất, không tự ý điều trị khi chưa có hướng dẫn của cán bộ y tế.
Giữ lại mẫu thức ăn, thực phẩm nghi ngờ nếu còn để phục vụ điều tra nguyên nhân.
Ghi nhớ thời gian ăn, các món đã sử dụng và những người cùng ăn để cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.
Không tiếp tục sử dụng hoặc tự ý tiêu hủy thực phẩm nghi ngờ liên quan đến vụ việc.

Việc phát hiện, báo cáo sớm giúp cơ quan chức năng kịp thời tổ chức cấp cứu, điều tra nguyên nhân, khoanh vùng nguy cơ và hạn chế số người mắc.

Chung tay xây dựng thói quen ăn uống an toàn

Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm là trách nhiệm của các cấp, các ngành, cơ sở sản xuất, kinh doanh và toàn thể Nhân dân. Các cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể và các thôn cần tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm; chú trọng tuyên truyền nguy cơ, tác hại của việc sử dụng thực phẩm tái, sống, vận động Nhân dân từ bỏ thói quen ăn tiết canh.

Mỗi gia đình cần chủ động nhắc nhở người thân thay đổi thói quen ăn uống, không vì sở thích hoặc tâm lý nể nang trong các cuộc liên hoan mà sử dụng thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh. Các cơ sở kinh doanh thực phẩm cần đặt sức khỏe người tiêu dùng lên hàng đầu, thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm.

Vì sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, mỗi người dân hãy chủ động lựa chọn thực phẩm an toàn, sử dụng nước sạch, rửa tay bằng xà phòng, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, bảo quản thức ăn đúng cách; tuyệt đối không ăn tiết canh và thực phẩm tái, sống không bảo đảm an toàn.

THÔNG ĐIỆP TUYÊN TRUYỀN

Ăn chín, uống sôi, sử dụng nước sạch.
Không ăn tiết canh, không sử dụng thực phẩm tái, sống không bảo đảm an toàn.
Không mua, sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm chín; nấu chín kỹ và bảo quản thức ăn đúng cách.
Không sử dụng thực phẩm ôi thiu, hết hạn, có mùi hoặc màu sắc bất thường.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị.